Süni intellekt dünyasına daxil olanda sanki yeni bir dildə danışmağa başlayırıq. “Prompt nədir?“, “Deepfake necə olur?” kimi suallar sizi çaşdırmasın. Gəlin, ən çox istifadə olunan terminləri bir yerdə nəzərdən keçirək.
1. Prompt (Sual/Tapşırıq) ✍️
Süni intellektlə ünsiyyət qurmaq üçün ona verdiyimiz hər hansı bir əmr və ya yazdığımız mətndir.
- Sadə dildə: Sİ-yə verdiyiniz “mənə bir şeir yaz” və ya “gümüşü rəngli bir maşın şəkli çək” göstərişi bir prompt-dur. Prompt nə qədər dəqiq olarsa, nəticə bir o qədər mükəmməl olar. Daha ətraflı
2. Deepfake (Süni Saxtalıq) ??
Mövcud bir insanın sifətini və ya səsini süni intellekt vasitəsilə başqa bir insanın videosuna və ya şəklinə yerləşdirmək texnologiyasıdır.
- Diqqətli olun: Bu texnologiya ilə çox maraqlı və əyləncəli videolar hazırlansa da, bəzən dezinformasiya (yalan məlumat) yaymaq üçün də istifadə edilir. Gördüyünüz hər şeyə inanmayın!
3. Neural Networks (Neyron Şəbəkələri) ??️
İnsan beyninin işləmə prinsipindən ilhamlanaraq yaradılmış bir kompüter sistemidir.
- Sadə dildə: Kompüterin minlərlə kiçik “beyin hüceyrəsi” (riyazi funksiyalar) vasitəsilə məlumatları bir-birinə ötürüb, sonda bir qərara gəlməsidir. Məsələn, şəkildəkinin pişik olduğunu bu şəbəkələr sayəsində anlayır.
4. Machine Learning (Maşın Öyrənməsi) ??
Süni intellektin ona verilən məlumatlardan istifadə edərək öz-özünə “dərs çıxarması” və təkmilləşməsidir.
- Nümunə: Siz bir proqrama minlərlə alma şəkli göstərirsiniz. O, zamanla almanın rəngini, formasını öyrənir və yeni bir şəkil görəndə artıq “bu almadır” deyə bilir.
5. Generative AI (Yaradıcı Sİ) ?✨
Yalnız məlumatları analiz etməyən, həm də yeni bir şey yaradan süni intellektdir.
- Nə edir: Mətn yazır, şəkil çəkir, musiqi bəstələyir və ya kod yazır. Məsələn, ChatGPT və Midjourney məhz “Generative AI” nümunəsidir.
6. Chatbot (Söhbət Botu) ??
İnsanlarla yazılı və ya şifahi şəkildə dialoq quran proqramlardır.
- Tanış gəlir? Müştəri xidmətlərində qarşınıza çıxan “Salam, sizə necə kömək edə bilərəm?” deyən avtomatik cavablandırıcılardan tutmuş, ChatGPT-yə qədər hamısı bir botdur.
? Niyə bu terminləri bilməliyik?
Texnologiya sürətlə inkişaf edir və sabah bu sözləri daha çox eşidəcəyik. Bu terminləri bilmək, rəqəmsal dünyada daha inamlı addımlamağınıza kömək edəcək.
Sizin ən çox marağınızı çəkən termin hansı oldu? Yaxud eşidib mənasını bilmədiyiniz başqa bir söz varmı? Şərhlərdə soruşun! ?
